<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<SGDTEKST>
<p>l/l</p>
<p>3DE ZITTING. — 20 SEPTEMBER.</p>
<p>I. Ontwerp-adres van antwoord op de Troonrede.</p>
<p>(Beraadslaging.)</p>
<p>do Vertegenwoordiging bij haro drukke bezigheden in staat zou zijn om die wets-ontwerpen tot stand te helpen brengen ? Hiermede meen ik te hebbon voldaan aan het verlangen van den geachten afgevaardigde uit de hoofdstad. "Wat verder betreft de vastknooping van de vraag aan het reeds welligt te veel besproken ministerieel programma van 23 April jl., do geachte afgevaardigde houde mij ten goede, dat ik mij be­paald onthoude van in eenige beschouwing deswege te treden. De beginselen die ik voorsta ten aanzien van h'èt koloniaal beheer zijn zoowel in de Eerste als in de Tweede Kamer ruimschoots tor sprake gebragt. Ik voor mij geloof niet dat deswege eenige twijfel bestaat; maar ik verzeker plegtig, dat ik geheel getrouw zal zijn aan het deswege door mij gezegde èrt in de gedrukte stukken èn bij de debatten, en dat ik daarvan geene schrede zal afwyken. De heer Hartsen: Ik dank de leden der Commissie voorde gegeven mededeeling, en wensch slechts te constateren dat in dezen van geen ander wets-ontwerp sprake is dan van de comptabili­teitswet.</p>
<p>Ik dank ook den Minister van Koloniën voor het gegeven ant­woord. Met belangstelling heb ik vernomen, dat die wets-ont-werpen, die bij vorige gelegenheden op don voorgrond zijn gesteld, bij de Regering in behandeling zijn. Wat betreft het verband van die wets-ontwerpen met hot pro­gramma, door mij genoemd, was het ook mijne bedoeling niet om •op dit oogenblik de Regering te wikkelen in eene discussie over koloniale politiek. Ik wenschte maar alleen, dattusschen het een en het ander verband mogt blijven bestaan.</p>
<p>.</p>
<p>C</p>
<p>De beraadslaging wordt gesloten.</p>
<p>,</p>
<p>Paruyraaph 5 wordt zonder hoofdelyke stemming goedgekeurd. .y'</p>
<p>De vergadering wordt voor weinige oogenblikkon geschorst.</p>
<p>Na de heropanlng der zitting wordt föe beraadslaging hervat over het adres van antwoord op de Troókrede.</p>
<p>Beraadslaging over PARAGKAAPH £, luidende: i) Het is der Kamer van groote,^vaarde dat de binnenlandsche aangelegenheden aan Uwe Majesteit in velen opzigte stof tot tevredenheid opleveren. Tegenover den gedrukten toestand, waarin de scheepsbouw verkeert, en./.de nadeelen, door verwikkelingen in Noord-Amerika aan den handel veroorzaakt, kan het bemoe­diging geven, dat de scheepvaart niet vermindert en de in-, uit-en doorvoer blijft toenemen."</p>
<p>schepen, dus ook op het provenu in 's Rijks kas van in-, uit-on doorvoerrogten, dat dit inderdaad geen maatstaf is om daarnaar den handel af te moten. Op dien grond had ik gewenscht dat dit in het adres van antwoord ook niet gerelateerd was als een be­toog van den actuelen toestand van onzen handel. DJ mededeeling daarvan kan haar nut hebben, maar al wat van eventualiteiten afhangt moet daarvan afgetrokken worden. Ik ben hoog ingenomen met statistiek, maar ik geloof dat bij het onvolmaakte er van, zij veel aanleiding kan geven aan Regering en Vertegenwoordiging om op een dwarsspoor te geraken. Zonder eono verandering in dezen te verlangen, meen ik dit besprokene aan de overweging der Regering te mogen aanbevelen.</p>
<p>De heer Borccl van llogclandcn , lid der Commissie van Redactie: De geachte spreker uit Zeeland heeft gezegd, dat de Commissie, die zich ten taak had gesteld om een adres van ant­woord te ontwerpen, dat een weerklank zou zijn van de troonrede, daarin echter niet had behooren op te nemen wat geacht kon worden minder juist te zijn. Indien bij de Commissie van Redactie de overtuiging bestaan had, dat de inhoud van § 6 onjuist was, had zij die paragraaph voorzeker niet overgenomen; maar toen de Regering zeido dat er in dit opzigt stof tot tevredenheid bestond en onze handel in geen ongunstigen toestand verkeerde. daar de in-, uit-en doorvoer niet verminderden, zoo begreep 4,e Commissie dat de Regering, die dagelijks daaromtrent mededeelingen en berigten ontvangt, op het beste standpunt stond om den toestand van handel en scheepvaart te beoordeelen. De Commissie heeft dus hier geene eigene overtuiging uitgesproken, maar alleen teruggegeven wat door de Regering werd verzekerd. Met deze korte woorden meen ik de opmerking van den geachten spreker te hebben beantwoord.</p>
<p>De heer van Tc Is van Goudriaan, Minister van Finantien: De geachte spreker uit Zeeland heeft zich tot de Regering gerigt ton einde eenige ophelderingen te ontvangen over de door hem aangehaalde woorden uit de troonrede. Hij acht die woorden onduidelijk. Hij heeft zelfs, naar ik meen, gezegd, dat de Rege­ring , bij het bezigen dier woorden, een misslag zou hebben begaan; dat zij op grond van verkeerde feiten een oordeel over den toe­stand van den handel had geuit. Ik moet den geachten Spreker verzoeken er op te letten, dat het woord handel door de Regering niet is gebezigd. Er is in do troonrede gesproken van den scheepsbouw, vaiï de scheepvaart en van den in-, uit-en doorvoer, en dat is geschied op het voor­beeld van hetgeen tot nog toe altijd in de troonrede gedaan is. Het kwam der Regering noodig voor, ook dit jaar daarvan niet te zwijgen. Maar, daargelaten dat het woord fiandel niet is ge­noemd, geloof ik, dat de zin der bedoelde woorden juist door de Commissie is opgevat. Heeft toch niet hetgeen van de scheepvaart en van den in-, uit-en doorvoer wordt gezegd , betrekking tot den handel? Zijn niet daarin de feiten te vinden, waaruit van den toestand van den handel blijken moet? Het komt mij dus voor, dat er geen reden is om aan de opvatting der Commissie onjuistheid te verwijten, en evenmin om de Regering van het bezigen van verkeerde woorden in 't uiten harer meening te betigten.</p>
<p>De beraadslaging wordt gesloten.</p>
<p>1'arcujraaph G wordt zonder hoofdelijke stemming goedgekeurd.</p>
<p>De PARAGRAPHEH 7 en 8 worden zonder beraadslaging en zon­der hoofdelijke stemming goedgekeurd.</p>
<p>Beraadslaging over PARAGRAAPIÏ 9, luidende: » Met naauwlettendheïd slaan wij de werking der wet op het lager onderwijs gade. Tot verdere regeling van het onderwijs hopen wij weldra voordragten te zullen ontvangen."</p>
<p>De heer Fransen van «ie B'utte: Ik heb het voornemen niet, Mijnheer de Voorzitter , aanmerking te maken op de redactie van de Commissie; het zou zeer vermetel zijn, indien men haar te last wilde leggen, dat zij niet de opmerkingen van elk lid in het bijzonder opneemt. Doch vermits de Regering hier tegen­woordig is en zij zelve melding heeft gemaakt van eene belangrijke organieke wet, die pp het lager onderwijs, wensch ik te vragen waarom zij gezwegen heeft vaneene andere wet,.die diep ingrijpt in het maatschappelijk wezen, waaromtrent veel verschil, ja ongenoegen bestaat, en waarover bij de Regering talrijke adressen aanhangig zijn; ik bedoel den gang van de armenwet. Ik 'zal er op dit oogenblik niet verder op aandringen; ik heb er slechts op gewezen omdat ik in de troonrede veel vermeld vond waarover ik liefst gezien had dat gezwegen ware, daar het aanleiding geeft</p>
<p>;De heer Fransen van de Putte: Mynheer de Voorzitter, ik heb mijne rede over de algemeene beschouwingen bekort en moet daarom mi op sommige punten terugkomen. Wanneer ik mij in dezen tot de Commissie wend over deze paragraaph, dan weet ik dat het antwoord zal zijn dat het adres een weerklank is op de troonrede. Maar ik vraag met bescheidenheid, wanneer ik van meening ben dat te dien aanzien in de troonrede een misslag bestaat, of wij dan gehouden zijn daarop te antwoorden en of het niet veel delicater zou geweest zijn om dat voorbij te gaan ? De troonrede luidt op dat punt » Ofschoon, de toestand van den scheeps­bouw nog niet is verbeterd, is het getal schepen in de vaart niet afgenomer). De scheepvaart bleef op dezelfde hoogte. De in-, •uit-en doorvoer noemt gedurig toe, alhoewel voor het tegen­woordige de verwikkelingen in Noord-Amerika daarop ongun­stigen invloed uitoefenen."' Ik zal nu over het gemis van den handel niet verder uitweiden, nu ik weet dat het de intentie van de Commissie is dat die para­graaph zoodanig beschouwd worde als of daar van den handel ge­sproken wordt. Maar ik veroorloof mij nu mij te keeren tot de Regering ten aanzien van die paragraaph, omdat ik wensch op­heldering van de Regering in hoe verre die stelling kan opgaan die ik straks in het voorbijgaan reeds heb weersproken, dat de maatstaf is het getal schepen dat in de vaart blijft, bij het niet toenemen van, den scheepsbouw, en dat de in-, uit-en doorvoer toeneemt, het bewijs zou opleveren dat de handel niet teruggegaan :r:. Ik geloof inderdaad, Mijne Heeren, dat het geen bewijs is, want ik heb het reeds met een woord gezegd, dat is slechts een overzigt genomen over het laatste tegenover de voorgaande jaren; maar toch is het waar dat de langdurige winter zoodanigen in­vloed moei uitgeoefend hebben op het binnenloopon on uitgaan van</p>
</SGDTEKST>
