<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<SGDTEKST>
<p>&lt;!&gt;</p>
<p>Ode VERGADERING. — 29 DECEMBER 1903.</p>
<p>4. Vaststelling der begrooting van Nederlandsch-Indië voor 1904. (Algemeene beraadslaging.)</p>
<p>met die school, waarvoor de zusters te Tomohon gekomen zijn, eigenlijk beoogt. *Vil men voorzien in een bestaande behoefte, dat men die behoefte aantoone. Alleen daardoor zal men den schijn vermijden van met de gewenschte school minder het voorzien in een be-hoefte dan wel het maken van propaganda te beoogen. Indien dit laatste het geval is, komt het mij voor te passen in den gedachtengang om in de Minahasse de rust en de orde niet door dubbele zending te verstoren, als men ilmi ook de vergunning voor de oprichting van deze school weigert. Ue heer Hovy heeft zich beklaagd over de afwyzing van het verzoek van den zendeling-arts, dr. Ncheurer, om toelating tot missionna.ren arbeid in Soerakarta. In de gewisselde stukken is medegedeeld, dat het overleg te dezer zake met den Gouverneur-Generaal nog hangende is. Ik ben derhalve niet in staat om over deze zaak de gewenschte mededeelingen te doen. De geachte afgevaardigde heeft echter zyn bedenking tegen die weigering verzwaard gevoeld door dat afwijzend beschikt is zonder aanvoering van motieven. Oordeelt de geachte afgevaardigde hier nu billijk 't De Gouverneurs-Generaal —ook de tegenwoordige — hebhen steeds getoond zeer goed het groote nut te beseffen van en daarom zeer belang te stellen in de medische zending. Als nu ondanks deze belangstelling de uitbreiding van de medische zending in bepaalde plaatsen geweigerd wordt, wanneer dus door de Indische regeering in een bepaald gewest gehandeld wordt in strijd met de algemeene gedragslijn , die zij overigens volgt, ligt het dan niet voor de hand om aan te nemen , dat daarvoor bepaalde politieke redenen bestaan? En wanneer wer-kelijk zulke politieke redenen aanwezig zijn of geacht worden aanwezig te zijn, is het dan niet verklaarbaar dat die politieke redenen niet kunnen worden medegedeeld by de uitreiking van de afwijkende beslissing ? Waar ik de zaak zelf thans buiten beschouwing moet laten, komt het mij dus voor dat bet niet billijk is om der Indische regeering er een grief van te maken dat zij haar beslissing niet motiveerde tegenover den adressant. Van dezen kring der geestelijke belangen overgaande tot de meer materieele , met name tot de economische en daarna tot de financieele zaken , ontmoet ik op den weg derwaarts eenige ondeiwerpen die ongetwijfeld van gewicht zijn, maar die tot geen breed wederwoord aanleiding geven en die ik daarom aan de bespreking van den economischen en den fiuancieelen toestand wensch te doen voorafgaan. Daarmede bedoel ik in de eerste plaats de onderwerpen, die ter sprake zijn ge-bracht door den geachten afgevaardigde uit Zuidholland , den heer van Alphen. Met erkentelijkheid heb ik vernomen, dat die geachte afgevaardigde instemt met hetgeen geschiedt en geschied is ter bevordering van de ontwikkeling van Atjeh en voor de toeneming van den handel, o. a. door het verleggen van de vaartlijn van de Maatschappij .Nederland" langs Poeloe-Weh en eveuzoo met de voorgenomen uitbreiding van het verlichtings-plan , waardoor gaandeweg het getal onverlichte zeestraten en doorgangen zal verminderen. Ik waardeer ook zeer den steun door den geachten afgevaardigde verleend aan het voornemen om over te gaan tot den aanbouw van een kabelschip. Het komt mn' met den geachten afgevaardigde voor dat, hoewel de uit-gaven voor de aanschaffing niet onbelangrijk zn'n, daardoor toch geen verhooging maar eerder verlaging van de jaarlijksche nitgaven zal worden verkregen. Het heeft m|j verheugd, dat de geachte afgeviardigde de ge-dragslijn goedkeurt die gevolgd wordt bij de havenplanuen van Soerabaja en instemt met de beslissingen ten opzichte van de watervoorziening van de Bengawandjero en van de 8olowerken. Met den geachten afgevaardigde betreur ik het zeer, dat de pogingen van de Indische regeering om lot een eenigszins be-langryke legerreserve te komen in Indië nog niet die vruchten hebben gedragen die gewenscht worden. Het komt mij echter voor, dat het ontbreken van die vruchten op dit oogenblik nog niet aanleiding kan geven om te spreken , wat trouwens niet door den geachten afgevaardigde is gedaan , alsof die proef zou zijn mislukt. De pogingen zyn daartoe te korten tyd in het werk ge-steld. Bovendien is het ook mogelijk dat nog andere middelen dan die reeds getroffen zyn, aangewend kunnen worden om de leger-reserve krachtiger te doen worden. Ik deel geheel het gevoelen</p>
<p>van den geachten afgevaardigde, dat het van groot belang is, juist waar de werving in Europa op het oogenblik niet zoo bijzonder voorspoedig gaat, dat in Indië een zekere reserve aan-wezig zy , die kan dienen om in tijden van gevaar, als de nood aan den man komt, het incompleet aan te vullen, of het bestaande compleet op overcompleet te brengen. Door den geachten afgevaardigde znn verder eenige onder-i werpen ter sprake gebracht, die meer in het by/,onder op het gebied van ïuyn •inibtgeiioot voor Marine liggen, al gaan zij , natuurlijk ook mij aan als beheerder van het Departement van Koloniën : ik bedoel de aansporing om niet te vertragen ten ', opzichte vau den bouw van een kazerne te Lawang en van het ; nemen van maatregelen, die kunnen strekken om liet sneller kolenladen in de hand te werken ; onderwerpen waarin, ook blijkens de stukken , door mij een Beer ernstig en levendig be-lang wordt gesteld. Over de ketels van de Omrberui zal door mijn ambtgenoot van Marine wel de noodige toelichting gegeven worden, terwijl op de quaestie van de flottieljevaartuigen, zooals uit de stukken is gebleken en door my in de Tweede Kamer is verklaard , de bijzondere aandacht van den Gouverneur-Generaal is gevestigd ' en daaromtrent het overleg met den Landvoogd andermaal is geopend. De geachte afgevaardigde uit Overijssel, de heer Stork, heeft gesproken over twee groepen van zaken , die ongetwijfeld zeer van belang zyn , al treden zij dun ook , naar de verklaring van den geachten afgevaardigde zelt. niet zoodanig op den voorgrond, dat zij de gansche koloniale politiek zouden be-heerochen. De geachte afgevaardigde heeft gewezen op de wenschelijkheid om de bepalingen ten opzichte van het stoomwezen in Tndiè'te doen vaststellen in overleg met het toezicht op het stoomwezen hier te lande en heeft daarbij herinnerd, dat de handleiding, die in Indië kort geleden is verschenen, op onderscheidene punten verschil aanwijst met de bepalingen , die hier te lande gelden, Dit verschil had ook mijn aandacht getrokken: het komt mij evenwel voor niet van overwegend belang te zijn. De handleiding is ter kennisse gebracht vau het toezicht op het stoomwezen hier te lande, en van het advies van het Nederlandsche stoomwezen is aan den Gouverneur-Generaal mededeeling gedaan. Voorts heeft de geachte afgevaardigde gewezen op de wenschelijkheid , om zooveel mogelijk uier in Nederland de ketels definitief te doen keuren, niet alleen die bestemd zijn om in het schip te blijven, maar ook die welke in Indië aan den wal zullen worden op-gesteld. De geachte afgevaardigde heeft daardoor eenigermate versterkt hetgeen door den heer Pyuacker Hordijk in de Tweede Kamer is gezegd.</p>
<p>* Op het oogenblik schrijft inderdaad het reglement op het stoomwezen voor niet slechts dat ketels , die uit Holland worden aangevoerd , maar dat elke ketel, die veranderd of verplaatst wordt, niet in gebruik mag worden genomen dan nadat hy opnieuw is onderzocht en desvereischt beproefd is. Ik heb in de Tweede Kamer reeds gezegd , dat ik de grieven , die tegen die bepaling bestaan, onder de aandacht zou brengen van de Indische regeering. Bij het voldoen aan die toezegging zal ik niet nalaten om ook onder de aandacht van den Gouverneur-Generaal te brengen hetgeen thans door den geachten afge-vaardigde uit Overijssel dienaangaande is gezegd en ik zal dan tevens verzoeken te doen nagaan of het inderdaad niogelyk is, dat, wanneer de inspectie niet tijdig ter plaatse kan zijn, het onderzoek van ketels die reeds in HoÜand zyn gekeurd , kan worden toevertrouwd aan een tweetal niet rechtstreeks bij de zaak geïnteresseerde personen. In de tweede plaats heeft de geachte afgevaardigde ter sprake gebracht wat in de Tweede Kamer is behandeld, zoowel in de gedrukte stukken als by de mondelinge bespreking, ten opzichte van de vraag of by de leverantiën ten behoeve van het Depar-fement van Koloniën , bepalingen zouden kunnen worden ge-maakt ten aanzien van minimum loon en maximum arbeidsduur. Ik dank den geachten afgevaardigde voor den steun door zyn belangryk betoog aan het door mij ingenomen standpunt ge-geven. Een steun dien ik vooral waardeer , waar deze komt van iemand die niet doctrinair of alleen op grond van theore-retische beschouwingen spreekt, maar die zyn oordeel grondt in de practyk. En ik waardeer dien steun nog te meer, omdat</p>
</SGDTEKST>
